CỘNG HOÀ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập - Tự do - Hạnh phúc


BÁO CÁO SÁNG KIẾN
HƯỚNG DẪN HỌC SINH GIẢI BÀI TẬP
PHẦN “QUAN HỆ VUÔNG GÓC TRONG KHÔNG GIAN”
CHƯƠNG TRÌNH HÌNH HỌC LỚP 11 TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
BẰNG PHẦN MỀM GEOMETER’S SKETCHPAD

I. TÁC GIẢ SÁNG KIẾN
http://facebook.com/dayhoc.
II. LĨNH VỰC ÁP DỤNG:
Sáng kiến kinh nghiệm “Hướng dẫn học sinh giải bài tập phần “Quan hệ vuông góc trong không gian” chương trình hình học lớp 11 trung học phổ thông bằng phần mềm Geometer’s Sketchpad” được áp dụng cho học sinh lớp 11. Hỗ trợ học sinh lớp 11 học và khám phá hình học không gian.
Giúp giáo viên bộ môn toán toán thiết kế bài giảng điện tử nhanh chóng phần “Quan hệ vuông góc trong không gian”.
III. THỰC TRẠNG TRƯỚC KHI ÁP DỤNG SÁNG KIẾN
1. Đối với giáo viên bộ môn toán:
Hưởng ứng cuộc vận động đổi mới phương pháp dạy học lấy học sinh làm trung tâm, các thầy cô giáo đã thay đổi cách dạy truyền thống. Giờ lên lớp bằng phấn trắng bảng đen dần được thay thế bằng các giờ dạy sinh động và hiệu quả. Trong các giờ dạy hình học đặc biệt là hình học không gian một số giáo viên đã sử dụng các mô hình thiết kế bằng phần mềm Geometer’s Sketchpad ( gọi tắt là GSP ), Cabri 3D hoặc Powerpoint để minh họa các khái niệm, bài tập nhưng nảy sinh một số khó khăn như sau:
- Việc thiết kế các mô hình rất khó khăn, mất nhiều thời gian. Đòi hỏi giáo viên phải có kiến thức tương đối về phần mềm. Ví dụ: dùng Powerpoint để thiết kế sẽ tốn nhiều thời gian vào việc cắt dán, căn chỉnh, tạo hiệu ứng xuất hiện…
- Các giáo viên đã sử dụng công cụ MKG3D trong GSP để thiết kế các bài tập tuy đã cải thiện được thời gian thiết kế nhưng cũng mất nhiều thời gian để hoàn thành ( các giáo viên trong trường THPT Thông Nông đã được triển khai sáng kiến “Thiết kế nhanh mô hình khối đa diện bằng công cụ MKG3D trong Geometer’s Sketchpad”, đây là sáng kiến kinh nghiệm năm học 2012-2013 của tác giả đạt loại khá).
- Hệ thống các file GSP trên mạng không nhiều. Khi cần tìm các file GSP để thiết kế bài giảng giáo viên cũng mất nhiều thời gian để tìm trên mạng. Khi tìm được thì đôi khi các file GSP vẫn chưa đáp ứng được ý tưởng của bài giảng.

2. Đối với học sinh
- Đối với bộ môn hình học đặc biệt là hình học không gian, phương pháp dạy học truyền thống với phấn trắng bảng đen chưa phát huy được hết khả năng học tập của học sinh. Hình vẽ trên bảng là hình vẽ “chết” gây khó khăn cho học sinh trong tư duy hình ảnh.
- Học sinh vẽ hình không gian còn sai nhiều chưa biết vẽ cái gì trước, cái gì sau; chưa xác định được đường cao của hình chóp, hình lăng trụ và dẫn đến giải bài tập không đạt yêu cầu về phần hai đường thẳng vuông góc, đường thẳng vuông góc với mặt phẳng, hai mặt phẳng vuông góc, khoảng cách.
Trước thực trạng trên đã đặt ra trăn trở cho mỗi giáo viên toán trường THPT Thông Nông làm thế nào để giúp học sinh biết vẽ hình, biết cách xác định chiều cao, khoảng cách… từ đó biết cách giải các bài tập về phần quan hệ vuông góc trong không gian tốt hơn.
Trong quá trình giảng dạy, xuất phát từ như cầu thực tế của bản thân và qua trao đổi, học hỏi kinh nghiệm từ đồng nghiệp tôi đã chọn đề tài:
“Hướng dẫn học sinh giải bài tập phần “Quan hệ vuông góc trong không gian” chương trình hình học lớp 11 trung học phổ thông bằng phần mềm Geometer’s Sketchpad” làm đề tài nghiên cứu.
Giải pháp của tôi là sử dụng các file có định dạng gsp ( gọi tắt là file GSP) với nội dung phù hợp vào một số bài thay vì vẽ hình không gian trên bảng viết, chỉ cần vài đường vẽ thêm là đã khó nhìn. Sưu tầm, thiết kế và sắp xếp hệ thống các file GSP khoa học giúp bản thân và đồng nghiệp khi cần thiết kế bài giảng chỉ cần đem các file này ra sử dụng.
IV. BẢN CHẤT SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
1. Nội dung sáng kiến
1.1. Thiết kế và phân loại các file GSP theo bài học
Các file GSP đã được thiết kế sẵn đưa vào kho bài giảng. Khi cần thiết kế bài giảng chỉ cần lấy các file này ra và giảng dạy trực tiếp hoặc kết hợp với các phần mềm khác.
Hệ thống các file GSP được tác giả thiết kế và sưu tầm ( tổng hợp các file GSP của các giáo viên trong tổ bộ môn, trên mạng): Các bài tập đều nằm trong chương trình giảm tải của